Teret rođenja – Veljko Vlahović

Crna Gora, 1945.

Moje misli i prva saznanja rodila su se ovdje, izmedju Kamenika, Komova, Prokletija i Durmitora. Kasnije sam ih neprekidno pronalazio – širom svijeta. Nikada pronađene do kraja te misli stalno su se vraćale Crnoj Gori. Osjećao sam da svijetom nosim teret rođenja – teret Crne Gore…

Nositi neprekidno u sebi Crnu Goru znači i dar i prokletstvo. Crna Gora je i morska pjena i sniježna prašina, igra kamenitih litica i sunovrat potoka, grohot bitaka i pijanstvo ratova. To je zemlja nade i očajanja, jave i snoviđenja… Izrešetana kuršumima i gromovima. U njoj su izgubljene staze mira i spokojstva.

Crna Gora nikad nije molila da je ne kažnjavaju zbog ljubavi prema slobodi, ali nikada nije shvatala zbog čega je ta ljubav – grijeh. To je zemlja najvećih krajnosti – dubokog mraka i raskošne svjetlosti, slobodni zatočenik i usužnjena sloboda. To je nikad napisana istorija u kojoj su ljudi vjekovima plakali kriomice i svoje i tuđe suze.

Crna Gora je država koja nije znala za državne granice, kao što nije znala za granice između života i smrti. Ona je trpeza siromaštva, tuga napuštenog ognjišta, nemirna vječnost, majka koja je đecu ćerala ispod svojih skuta i zbog toga čupala raspuštene kose. Njene su planine ljute i vesele, tužne i raspjevane. Ona je vječito otvoreni prozor slobode koja neprekidno nosi raskinute lance ropstva, stalno u ranama koje ispira kapljicama rose…

_______________________________________________________________________________
Velimir Veljko Vlahović (Trmanje, kod Kolašina, 2. septembar 1914. — Ženeva, 7. mart 1975.) je bio učesnik Španskog građanskog rata i Narodnooslobodilačke borbe, visoki funkcioner SFRJ i narodni heroj Jugoslavije.
– Stupajući na studije mašinstva na Tehničkom fakultetu u Beogradu, ubrzo postaje jedan od istaknutijih boraca i rukovodilaca naprednog studentskog pokreta u Beogradu. U SKOJ je primljen 1933. a u KPJ 1935. godine, kao već istaknuti studentski aktivist.
Sredinom tridesetih godina, studenti Beogradskog univerziteta bili su pokretači i organizatori političkih akcija u gradu i na Univerzitetu. Vlahović je već tada bio jedan od istaknutih organizatora i rukovodilaca borbe beogradskih studenata za autonomiju Univerziteta, slobodu nauke i kulture, protiv nacionalističkih udruženja i policijske strahovlade..
– Učestvovao je u Španskom građanskom ratu, kao borac Internacionalnih brigada. Krajem januara 1937., s grupom od 26 jugoslovenskih studenata, iz Praga se ilegalno, preko Pariza, prebacio u Španiju. Iz prvih dana njegovog boravka u Španiji potiče i njegovo poznato pismo studentima Beogradskog univerziteta, u kome ih poziva na akciju davanja svestrane pomoći španskom narodu u borbi za njegovu slobodu.
U Španiji se borio u Balkanskom internacionalnom bataljonu “Dimitrov”. Ubrzo posle dolaska u Španiju, 14. februara 1937. teško je ranjen u nogu.
Poslednja funkcija u španskoj republikanskoj vojsci bila mu je politički komesar bataljona.
Posle prelaska u Pariz, od CK KPJ dobio je zadatak da organizuje tehniku i dokumenta za ilegalni i legalni povratak u zemlju jugoslovenskih dobrovoljaca iz španskog građanskog rata.
Okupacija Kraljevine Jugoslavije 1941. godine zatekli su ga u Moskvi. Tada pojačava rad na vezama jugoslovenskih komunista i građana s domovinom i radi na popularizaciji Narodnooslobodilačkog pokreta.
Po zadatku CK KPJ i Vrhovnog štaba NOPOJ, u Moskvi 11. novembra 1941. organizuje sa Đurom Salajem radio – stanicu “Slobodna Jugoslavija”, preko koje je u svet prodirala istina o borbi naroda Jugoslavije protiv okupatora i domaćih izdajnika. Održavao je vezu s Vrhovnim štabom i dobijao izveštaje iz zemlje, pisao u sovjetskoj štampi i držao predavanja studentima, radnicima i sovjetskim građanima o oslobodilačkoj borbi jugoslovenskih naroda. Starao se da radio – vesti “Slobodna Jugoslavija” i dobijeni izveštaji iz zemlje budu emitovani na više stranih jezika i jezicima jugoslovenskih naroda. Prva značajna informacija o tome bila je – objavljivanje Rezolucije sa Konferencije crnogorskih rodoljuba održane na Tjentištu, 16. juna 1942. Zatim su sledile informacije o Neretvi, Sutjesci i svim bitkama i bojevima NOVJ, o AVNOJ-u i njegovim odlukama i znacajnim dogadjajima i licnostima NOB.
U Jugoslaviju se vratio krajem 1944. godine, i preuzeo dužnost načelnika Uprave za agitaciju i propagandu Centralnog komiteta KPJ.
Čitava Veljkova porodica je učestvovala u NOB-u. Braća Branko i Dušan su poginuli kao visoki vojni rukovodioci NOVJ, a sestra Dunja i brat Mišo su nosioci Partizanske spomenice 1941. I Veljkova majka je takođe bila aktivni učesnik NOB-a.
– Na fotogafiji: Veljko Vlahović i Branko Krsmanović u Almansi decembra 1937. Izvor: “Naši Španci: zbornik fotografija i dokumenata o učešću jugoslovenskih dobrovoljaca u španskom ratu 1936-1939”, Ljubljana, 1961.g.
Tekst preuzet iz knjige: Jugoslavensko pjesništvo NOB i revolucije “Spektar” Zagreb 1983.