Bio deo vlasti koja je ubijala Srbe, a skojevci ga izboli nožem

Dušebrižnici iz “Večernjih novosti” razotkrili su još jedan komunistički zločin. Međutim, kao što to često biva slučaj, koriste se selektivnim tumačenjem istorije, tendencioznim, neproverenim tvrdnjama i relativizacijom saradnje sa okupatorom.

U članku objavljenom pre pet dana, “Novosti” predstavljaju tragičnu sudbinu Irineja Ćirića (1884-1955), episkopa bačkog za vreme mađarske okupacije i saradnika okupatora. Prema autoru, episkop Irinej držan je u kućnom pritvoru 17 meseci zbog “navodne” saradnje sa okupatorom. Nakon puštanja iz kućnog pritvora, pretučen je i izboden na ulici od strane skojevaca u Odžacima, usled čega je umro devet godina kasnije (sic). Dalje se spominje da episkop Irinej jeste bio poslanik u mađarskom parlamentu, ali je koristio svoj položaj da “spase pripadnike sopstvenog naroda.” U zasluge mu se ubraja spašavanje 2.800 srpske dece iz logora Šarvar, iako autor rezignirano konstatuje da “držanje” episkopa Irineja za vreme Racije nije bilo baš najbolje, mada ne precizira šta je on u to vreme radio, osim što je izdao proglas 22. januara “s pozivom Srbima na mir.” Takođe se navodi da je pokušao da spasi narodnog heroja Svetozara Markovića Tozu, urednika novina “Slobodna Vojvodina,” koje su pretile episkopu Irineju posleratnom odmazdom i nazivale ga izdajnikom.

Kao što je već običaj u oblasti revizionističke pseudoistorije, ova priča zasniva se na poluistinama i svesnom ignorisanju ključnih činjenica. Jedna takva ključna činjenica jeste da je episkop Irinej postao član mađarskog parlamenta februara 1943. godine. Dakle, on prihvata na sebe poziciju predstavnika u parlamentu mađarske okupacione vlasti nakon što je ta vlast uveliko počela da proganja njegov i druge narode na teritoriji Bačke i šire, i nakon što je ta okupaciona vlast počinila jedan gnusan zločin nad njegovim narodom i nad njegovim susedima Jevrejima. Svrha njegovog imenovanja bila je da se okupacionoj vlasti da legitimnost i da se Srbi podstaknu na lojalnost mađarskoh državi.

Što se samog njegovog “držanja” tokom Racije tiče, ono je bilo u najmanju ruku sramotno. Prema izveštaju Generalštaba mađarske kraljevske vojske od 23. januara 1942. godine

Vladika, dr Irinej Ćirić je posle razgovora sa sveštenicima V korpusa izdao proglas, koji je u celoj Bačkoj postavljen na javnim mestima. U ovom proglasu vladika je svoje vernike pozvao da se uzdrže od saradnje sa partizanima.

Dakle, u jeku zločina, vladika Irinej sastaje se sa sveštenicima V korpusa, odnosno korpusa koji je bio zadužen za ubijanje Srba i Jevreja tih dana. Cela njegova poruka ljudima koje mađarski vojnici ubijaju, ne zato što su partizani, nego zbog njihove nacionalnosti, jeste da prestanu da sarađuju sa pokretom otpora (uprkos onome što piše u izveštaju, poznato je da episkop Irinej nije izričito osudio partizane ili NOP). U međuvremenu, mađarska vojska je znala da u tom delu Bačke nema više od sto aktivnih partizana. Njih 40 je pohapšeno i streljano ili deportovano u Srbiju već 5. januara 1942. godine, ali je vojska uprkos tome dve nedelje kasnije pokrenula teror nad ljudima za koje su znali da su nedužni civili. Raciju su osudili čak i gradonačelnik Novog Sada dr Mikloš Nađ i vođa nemačke narodne grupe u Bačkoj, a načelnik Generalštaba, pukovnik Szombathelyi je već aprila 1942. godine naredio istragu. Pozivu na istragu Irinej se pridružio tek decembra 1942. godine. Mađarska Vlada stavila je neke od počinitelja pred sud u pokušaju da prikaže okupatore kao poštovaoce vladavine prava, ali su oni pobegli u Nemačku, gde su dobili azil i pridružili se SS-u.

Iako članak sugeriše da je episkop Irinej pokušao da spase Svetozara Tozu Markovića uprkos tome što mu je “Slobodna Vojvodina,” čiji je Marković bio urednik, pretila kao izdajniku, činjenica je da sa pretnjama iz “Slobodne Vojvodine” Toza Marković nije imao veze. Marković je uhapšen u novembru 1942. godine, a obešen je 9. februara 1943. godine. “Slobodna Vojvodina” je episkopa Irineja počela da napada tek od februara 1943. godine, tj. tek nakon što je postao poslanik u mađarskoj skupštini i nakon što je Toza Marković obešen.

Povrh svega ovoga, ni u jednoj ranijoj verziji ove priče ne spominje se da je episkop Irinej izboden, nego se to prvi put iznosi u ovom članku u “Novostima.” Umro je devet godina nakon prebijanja i navodnog napada nožem, što novinaru “Novosti” omogućava da povuče ničim zasnovanu uzročno-posledičnu vezu između prebijanja i njegove smrti, pošto kaže da je “umro od batinjanja.”

Činjenica da je episkop Irinej spašavao srpsku decu iz logora Šarvar za svaku pohvalu, ali njegovo ponašanje za vreme Racije bilo je kukavički, a učešće u okupacionom aparatu neprijateljske države koja je tri godine progonila civile Bačke je sramotno, naročito kada se uzme u obzir da ga je mađarska vlast koristila za legitimizaciju sopstvene okupacije. U svetlu toga, njegova kazna od sedamnaest meseci kućnog pritvora nije nepravedna. Pokušaj da se napad na njega od strane skojevaca, koji je za svaku osudu, predstavi kao uzrok njegove smrti skoro deceniju kasnije, kao i izmišljanje priče da je izboden, samo je još jedan primer očajničkog pokušaja revizionista da se svaka smrt u posleratnom periodu pripiše komunističkom režimu. U isto vreme, Srpska pravoslavna crkva i nacionalisti stide se sveštenstva koje je aktivno učestvovalo u NOP-u, poput prvog posleratnog gradonačelnika Novog Sada, prote Alimpija Popovića, ili člana predsedništva AVNOJ-a, Jevstatija Karamatijevića.