До еден работник – Кочо Рацин

Да бидеш човек, да имаш топла крв,
да мислиш со глава и да работиш со рака
и па да бидеш нешто мртво.
През цел свој живот и ден и ноќ
да се трудиш и мачиш
и па да бидеш гладен и страден.

Работник – патник:
да немаш ништо, да страдаш за сичко –
а ти и твоите браќа да праите се!
Палати да праиш
да живееш у изба –
од лулка до гроб
да бидеш роб.
Од вашата мака
да живеат друзи!

О, братко! Плукни на таков живот!
Со браќата твои, со маката ваша,
сронете го овој свет
и нов направете –
братски!

1936.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

Једноме раднику

Бити човек, имати топлу крв,
мислити главом и радити руком
и опет бити нешто мртво.
Целог живота и ноћ и дан
да диринчиш и да се мучиш
и опет да будеш гладан и жељан.

Радник – патник;
да ништа немаш, за све да страдаш,
а ти и твоја браћа да стварате све!
Палате да градиш
да живиш у подруму –
од колевке до гроба
да будеш роб.
Од ваше муке
да живе други!

О, брате! Пљуни на такав живот!
Са браћом својом, са муком својом
срушите овај свет
и створите нов –
братски!

________________________________________________

Песник Коста Рацин рођен је 22. децембра 1908. године у Велесу.
1918. године, због сиромаштва, морао је да напусти школовање и почне да учи грнчарски занат, али због жеље за образовањем почиње да се самообразује па тако 1924. године долази у додир са марксизмом и постаје члан СКОЈ-а. Прво књижевно дело које је написао били су “Синови глади”, на српском језику, што је објављено 1928. године у загребачком листу “Критика”.
Погинуо је 13. јуна 1943. г. у партизанима у месту Лопушник.

Песма је преузета из књиге: Кочо Рацин „Поетски творби“, „Македонска книга“, Скопје, 1991.
(Препевао песму: Б.Марков)

На македонском:
Коста Солев е роден во Велес на 22 декември 1908 година во семејството на Марија и Апостол Солеви. Притиснат од сиромаштијата и потребата од работна рака во грнчарската работилница на татко му, во 1918 година е принуден да го напушти редовното школување и да стане грнчар. Сепак, неговата желба за учење е голема и тој продолжува да се самообразува.
Во 1924 Рацин станува член на СКОЈ и набрзо се истакнува како еден од најнадежни млади кадри на Комунистичката партија на Југославија во Македонија. Во 1926 станува член на Месниот комитет на СКОЈ за Велес, а во ноември 1928, како единствен делегат од Македонија, учествува во работата на Четвртиот конгрес на партијата во Дрезден. Причината зашто токму Рацин е испратен за делегат е неговото работничко потекло, на што во тоа време инсистираше Советскиот Сојуз гледајќи во тоа гаранција за класната чистота на комунистичките партии. Колку се инсистираше на овој елемент во тоа време зборува и фактот дека на овој конгрес во ЦК на партијата од 14 членови 12 беа работници, при што и Рацин беше избран во ЦК.

Во пролетта 1943 година Рацин заминува во партизани, во одредот „Кораб“. Станува уредник на партизанскиот весник „Илинденски пат“ и подготвува две збирки на македонски народни песни. Но, не го дочекува ослободувањето. Набрзо, вечерта на 13 јуни 1943, додека се враќал кон партизанската печатница на планината Лопушник, Кичевско, Рацин бил смртоносно застрелан од стражарот што го чуваше пристапот кон печатницата. Во оптек се две верзии околу неговата смрт. Според првата, се работи за несреќен случај: поради вродената наглувост Рацин не го чул повикот на стражарот да застане и да се идентификува, по што овој го истрелал смртоносниот куршум. Според втората верзија тој е намерно убиен.

Текст на македонском језику преузет је са странице: https://www.facebook.com/pg/KostaApostolovSolevRacin/about/?ref=page_internal

На фотографији горе: поштанска марка са ликом Косте Рацина из 1983. г. СФРЈ.